🧠 Bunu biliyor muydunuz?
16.09.2025- Bağımlılığın beyin üzerindeki mekanizmalarını öğrenmek, tedaviye uyumu ve iyileşme motivasyonunu artırıyor (https://doi.org/10.1503/jpn.240153).
Kaynak: Borgland S. L. (2024). Neuroscience education for people living with addiction. Journal of Psychiatry & Neuroscience: JPN, 49(6), E440-E443.
- Beyindeki ödül sistemi, bağımlılıklarda “istemeyi” (wanting) körükler ama “haz almayı” (liking) artırmaz. Yani bir kişi, bir maddeyi ya da davranışı zamanla daha çok arzulamaya başlar ama ondan daha fazla keyif almaz. Bu fark, bağımlılığın neden kolay kolay sona ermediğini açıklıyor. Uzmanlara göre, tedavi sadece “haz duygusunu azaltmaya” odaklanırsa işe yaramayabilir, çünkü asıl sorun “isteğin” giderek güçlenmesidir (https://doi.org/10.1146/annurev-psych-011624-024031).
Kaynak: Robinson, T. E., & Berridge, K. C. (2025). The incentive-sensitization theory of addiction 30 years on. Annual Review of Psychology,76:29-58.
- Bağımlılık yalnızca haz arayışı değildir; beyinde davranış kontrolü amaçlı sistemlerden alışkanlık sistemlerine kayar. Araştırmalar, bağımlılıkta davranışın zamanla amaçlı (goal-directed) kontrolden çıkarak otomatik ve alışkanlığa dayalı (habitual) devrelerin egemenliğine girdiğini göstermektedir. Bu süreç, prefrontal korteksin yürütücü kontrolünün zayıflaması ve dorsal striatumun davranış üzerindeki etkisinin artmasıyla ilişkilidir. Sonuç olarak madde kullanımı, bilinçli bir tercih olmaktan çıkar; güçlü çevresel ipuçlarıyla tetiklenen otomatik ve kompulsif bir davranış haline gelir. Bu mekanizma, madde bırakıldıktan sonra bile kullanım eğiliminin neden sürebildiğini açıklar (https://doi.org/10.1146/annurev-psych-122414-033457).
Kaynak: Everitt, B. J., & Robbins, T. W. (2016). Drug addiction: Updating actions to habits to compulsions ten years on. Annual Review of Psychology, 67, 23–50.
Son Güncelleme Tarihi: 30.12.2025